De Kleiput, laagste punt van Noord-Holland

Bij bezoekerscentrum De Breek sta je middenin de ‘Kleiput’: met een waterpeil van min 6,6 meter NAP het laagste punt van Noord-Holland – en het één na diepste punt van Nederland!

De Etersheimerbraakpolder, ingedijkt in de zeventiende eeuw, is hier voor twee derde afgegraven.
Dat gebeurde om zeeklei te winnen voor de versterking en ophoging van de dijk.
Reden was de watersnood van januari 1916, de laatste grote overstromingsramp in Noord-Holland vóór de aanleg van de Afsluitdijk.
Verschillende tijdlagen liggen hier over elkaar. De Kleiput is in feite een polder in een polder in een polder.
Met een aparte bemaling zorgt het kleine gemaal ‘Kleiput’ voor een extra laag polderpeil.

 

De kerk van Etersheim met Warder in het verschiet. Tekening Cornelis Pronk, 1727.
Collectie Provinciale Atlas, Noord-Hollands Archief Haarlem.

 

      Excavateur (graafmachine genaamd ‘De ijzeren man’)

Etersheim 1918. Een tuffend smalspoor-stoomtreintje vervoert afgegraven klei uit de Kleiput naar de dijk.
Onbekende fotograaf, Collectie Provinciale Atlas, Noord-Hollands Archief Haarlem.